top of page

Eser; Madonna and Child with Saints

Güncelleme tarihi: 31 Oca



Dokuma ve teknikleri bütün Asyayı kuşatan bölge ile Asurlular, Babillere kadar uzanmaktadır. Bir sanat olarak halı dokumayı geliştiren ve ayırt edici tekniğiyle düğümlü halılar ile dünyaya tanıtan Türkler olmuştur. Düğümlü halıların ilki 11.yüzyılda Selçuklular ile başlar. Geometrik, bitkisel, örgülü ve çiçekli kufi yazılı örnekler mevcuttur. Konya Halıları, Beyşehir Halıları vb.

14.yüzyıl ile birlikte 15.yüzyıl arasında stilize hayvan motiflerine rastladığımız Türk Halıları, Avrupalı ressamların tablolarında resmedilmesiyle görülmeye ve dünyada ün kazanmaya başlar.

Türk Halıları o dönemlerde İzmir'den dünyaya ihraç edilmiştir.


Türk Halılarının çoğu, adları ne olursa olsun, Türk dokumasındandır ve Smyrnas genel başlığı altındadır. Smyrna, çok çeşitli ucuz ve kaba dokuma halıların dağıtım merkezidir; ancak kalitesiz olsalar da, “Smyrna” olarak da bilinen Amerikan makine ürünü ile karıştırılmamalıdır. Aynı sınıfa Uşaklar, Hemedanlar vb. gelir.(1)

İtalyan ressam Piero Della Francesca'nın, "Madonna and Child with Saints" 1472-74 tarihli eserinde örgülü kufi bordürü ve sekizgen yıldızı ile kırmızı ağırlıklı bir Türk Halısına rastlarız.


Eser;

PIERO DELLA FRANCESCA (1416-1492)

Madonna and Child with Saints (Montefeltro Altarpiece), 1472-74

Panel üzeri tempera ve yağlıboya

248x170cm.

Pinacoteca di Brera, Milan



PIERO DELLA FRANCESCA - Madonna and Child with Saints (Montefeltro Altarpiece),  1472-74
PIERO DELLA FRANCESCA - Madonna and Child with Saints (Montefeltro Altarpiece), 1472-74

"Madonna and Child with Saints"

İtalyan ressam Piero Della FRANCESCA, "Azizlerle Meryem ve Çocuk" eserinde;

Kucağında uyuyan çocuk İsa ile oturur pozisyonda olan Meryem. Meryem'in etrafında toplanan aziz ve melek figürleri. Meryem'in ayaklarının dibinde diz çökmüş pozisyonda Urbino Dükü Frederigo da Montefcltro. Klasik öğelerle resmedilen mimari bir arka plan görmekteyiz.

Tıpkı Medici'nin Floransa'da olduğu gibi, bu eseri ve diğer pek çok yapıtı yaptırmış olan Urbino Dükü Montefcltro, aynı zamanda kendi yönettiği şehir Urbino'da sanat hamisidir.


Eserde, orantılı bir alan ve aydınlatma bütünlüğü içinde yer alan dikey ve yatayda düzenli olarak oluşturulan kompozisyonda, kırmızı renk halı, stilize edilerek resmedilmiş.

Dikkat çeken diğer ayrıntılar; melek figürlerindeki mücevherler ve Öklid mükemmeliğiyle Meryem'in kafasının üzerine doğru astığı istiridye kabuğundan sarkan bir inci; Koruyucu ve mesih göndermesi yapılarak resmedilmiştir.



TABLODA GÖRÜLEN TÜRK HALISI

15.yy. ortalarından itibaren Avrupalı sanatçıların resimlerinde hayvan motifli halılar azalmaya başlamış, bunun yerini geometrik motifli ve stilize bitkisel motifli halılar almaya başlamıştır. Fatih Sultan Mehmed döneminden 16.yy.a kadar ressam Holbein resimlerinde de görülen örgülü kufiden geliştirilen bordürleri ile stilize edilmiş bitki motifleri ile canlandırılmış geometrik örnekli halılarla Osmanlılar ile halı dokumada, yeni bir üslubun başladığına işaret olunur. Erken dönem Osmanlı olarak tanımlanan sürede, dokuma halıcılığının ilk numuneleri verilmiş ve Türk geleneksel halıcılığının yapısal değişiminin ilk habercileri olmuşlardır.


"Meryem ve Çocuğu Azizlerle" -Madonna and Child with Saints- isimli bu eserde; Tahtın altına serili olarak resmedilen, geleneksel Türk halı sanatımızın bir örneği olan halıdaki bordürde örgülü kufi düzende sekiz köşeli yıldız motifleri ve halı orta alanında yine sekiz köşeli yıldız (görmeye alışkın olduğumuz) bir madalyon çerçevesi içinde olmaksızın boşlukta görülür.



detay: PIERO DELLA FRANCESCA - Madonna and Child with Saints (Montefeltro Altarpiece),  1472-74
detay: PIERO DELLA FRANCESCA - Madonna and Child with Saints (Montefeltro Altarpiece), 1472-74

Piero'nun "Madonna and Child with Saints" eserinde, mimari arka planın aksine sıcak renk yoğunluğuna sahip halıda ağırlıklı olarak kırmızının yanısıra, sarı, yeşil ve mavi renkler kullanılmış.


Tabloda yer alan halının bir örneği;

İstanbul Türk İslam Eserleri Müzesi'nde sergilenen "Crivelli Halısı" olarak tanınan, 16.yy., Yıldız Madalyonlu, Çanakkale, (Konya Alaeddin Keykubad Türbesinden) Türk halısında; Orta alanda büyük Crivelli yıldızı, uçlarda simetrik halde hayvan motifi ve sekiz köşeli yıldız motifleriyle dokunmuştur.



İstanbul Türk İslam Eserleri Müzesi - 16.yy., Çanakkale - Crivelli Halısı
İstanbul Türk İslam Eserleri Müzesi - 16.yy., Çanakkale - Crivelli Halısı -

Bu halı kompozisyonunun benzerlerini, Carlo Crivelli (1435-1495) adlı İtalyan ressam, tablolarında resmettiğinden dolayı sanatçının adı ile "Crivelli Halısı" olarak dünyada tanınarak öne çıkmıştır.



Sanatçı hakkında;


Piero Della FRANCESCA

Matematik ve perspektif ile ilgili çalışmalarıyla tanınan 15.yy. ın önemli ressamlarından biri olan Piero'nun başlıca eserleri; Arezzo'daki San Francesco korosundaki yaklaşık 1452 tarihli "The Legend of the True Cross" -Gerçek Haçın Bulunması ve Tanınması- efsanesi üzerine bir dizi fresk ve Urbino'daki yaklaşık 1455 tarihli "The Flagellation" -Kırbaçlama- sahneleridir.

Quattrocento dönemine rastlayan ve eserlerinde antik değerleri ölçülü olarak kullanan ressam Piero, Domenico Veneziano (1410-1461)'nun öğrencisi olup Umbria'lıdır.(2) Piero eserlerinde; Hesaplama ile resim yapma arasındaki bağı son derece gerçek bir biçimde izleyene gösterir.

Piero della Francesca (1416-1492)'nın çağdaşları; Masaccio (1401-1428), Andrea del Castagno (1421-1457), Paolo Uccello (1397-1475)



Turquery

Zerrin Avan



 

Kaynaklar


1 * William De Lancey Ellwanger, The Oriental Rug, 2010, s.98

2 * Eric Newton, European Painting and Sculpture, 4.baskı 1956, s.125

26 görüntüleme0 yorum
bottom of page